Apakah Nisfu Syaaban Maksud? Memahami 15 Syaaban dalam Islam

Para pendahulu yang soleh sangat bersungguh-sungguh dalam memanfaatkan masa dengan sebaik-baiknya, terutamanya pada waktu-waktu yang Allah Yang Maha Tinggi kurniakan kelebihan dan ganjaran tambahan berbanding ibadah lain, seperti solat, puasa, zikir, qiyamullail, dan amalan-amalan soleh yang lain. Allah Yang Maha Suci lagi Maha Tinggi telah menetapkan setiap waktu tersebut dengan bentuk-bentuk ibadah tertentu untuk dilaksanakan sepanjang bulan, hari, dan jam.

Antara waktu-waktu yang diberkati itu ialah Malam Pertengahan Syaaban (Shab e Barat), yang bermula selepas matahari terbenam pada hari Isnin, 2 Februari 2026. Nisfu syaaban maksud, apakah kedudukannya yang sebenar dalam Islam?, latar belakang agamanya, bagaimana ia diamalkan secara sejarah, dan bagaimana umat Islam boleh mendekatinya dengan cara yang selari dengan ajaran Islam yang sahih—tanpa keterlaluan, pengabaian, atau kekeliruan. Anda akan menemui jawapannya dalam penjelasan berikut.

Nisfu Syaaban Maksud dan Mengapa Ia Dikaitkan dengan 15 Syaaban

Untuk memahami nisfu syaaban maksud, kita perlu bermula dengan istilah itu sendiri. “Shab e Barat” ialah frasa Parsi-Urdu yang lazim diterjemahkan sebagai Malam Keampunan. Ia merujuk kepada malam yang jatuh antara hari ke-14 dan ke-15 dalam bulan Islam Syaaban.

Dalam sumber-sumber Arab, malam ini dikenali sebagai Laylat al-Nisf min Syaaban (Malam Pertengahan Syaaban). Nama “Shab e Barat” tidak disebut dalam al-Qur’an atau dalam istilah Arab awal Islam, namun malam itu sendiri disebut dalam beberapa riwayat hadis dengan tahap kesahihan yang berbeza-beza.

Oleh itu, apabila orang bertanya nisfu syaaban maksud, jawapan yang paling tepat ialah: ia adalah malam ke-15 Syaaban, iaitu malam yang pada tradisi Islam banyak dibincangkan tentang rahmat dan keampunan Allah, walaupun tidak semua amalan yang dikaitkan dengannya mempunyai sandaran yang sama kukuh.

Pendidikan Islam peribadi anda bermula di sini, dengan sesi konsultasi percuma bersama para Syeikh bertauliah Al-Azhar dari Mesir.

Kepentingan Agama 15 Syaaban dalam Islam

Malam Pertengahan Syaaban telah disebut dalam beberapa hadis berkaitan keutamaannya; sebahagian riwayat ini boleh diterima sebagai hujah, manakala sebahagian yang lain adalah lemah. Antara riwayat yang sesuai untuk dijadikan sandaran ialah hadis yang diriwayatkan daripada Abu Tha‘labah al-Khushani رضي الله عنه, bahawa Rasulullah ﷺ bersabda:

“Apabila tiba malam pertengahan Syaaban, Allah melihat kepada makhluk-Nya lalu Dia mengampuni orang-orang beriman, memberi penangguhan kepada orang-orang kafir, dan membiarkan orang-orang yang menyimpan kebencian dengan kebencian mereka sehingga mereka meninggalkannya.” Diriwayatkan oleh al-Tabarani dan dinilai hasan (baik) oleh al-Albani.

Diriwayatkan juga daripada Abu Musa رضي الله عنه bahawa Rasulullah ﷺ bersabda:

“Sesungguhnya Allah melihat kepada makhluk-Nya pada malam pertengahan Syaaban lalu Dia mengampuni seluruh makhluk-Nya, kecuali orang yang mensyirikkan Allah atau orang yang menyimpan permusuhan.”

ʿAtaʾ ibn Yasār berkata:

“Tiada satu malam pun selepas Lailatul Qadr yang lebih baik daripada malam pertengahan Syaaban. Allah Yang Maha Berkat lagi Maha Tinggi turun ke langit yang paling rendah dan mengampuni semua hamba-Nya, kecuali orang musyrik, orang yang bermusuhan, atau orang yang memutuskan silaturahim.”

Oleh itu, seorang hamba hendaklah menghiasi dirinya dengan ketaatan yang menjadikannya layak menerima keampunan daripada Tuhan Yang Maha Pengasih, serta menjauhkan diri daripada dosa dan maksiat yang menghalang daripada memperoleh keampunan tersebut. Antara dosa itu ialah menyekutukan Allah, kerana ia menutup semua kebaikan. Yang lain ialah menyimpan dendam dan kebencian terhadap sesama Muslim, yang menyebabkan seseorang terhalang daripada keampunan walaupun pada waktu-waktu yang paling besar rahmat dan pengampunannya.

Maka, ketika mengkaji nisfu syaaban maksud, penting untuk memahami bahawa kepentingan agamanya terletak terutamanya pada:

• Galakan untuk bertaubat
• Penyucian hati
• Memohon keampunan
• Pendamaian antara sesama manusia

Amalan Ibadah yang Biasa Dilakukan pada Malam Shab e Barat

Tiada dalil sahih dalam Sunnah yang menetapkan satu amalan ibadah khusus yang dikhususkan secara eksklusif untuk malam pertengahan Syaaban. Namun, Rasulullah ﷺ berpuasa pada bulan Syaaban lebih banyak berbanding bulan-bulan lain. Berdasarkan hadis-hadis yang menunjukkan keutamaan malam ini, seorang Muslim digalakkan untuk memperbanyakkan amalan ketaatan secara umum, seperti:

• Solat sunat malam (qiyam al-layl)
• Berdoa memohon keampunan
• Memohon rahmat Allah
• Bertadabbur al-Qur’an
• Berpuasa pada hari ke-15 Syaaban (sebagai puasa sunat)

Apabila bertanya nisfu syaaban maksud, penting untuk difahami bahawa:

• Tiada riwayat sahih yang menetapkan solat khas dengan bilangan rakaat tertentu untuk malam ini.
• Tiada doa sahih yang dikhususkan secara eksklusif untuk 15 Syaaban.
• Ibadah hendaklah dilakukan secara individu dan tenang, tanpa menjadikan malam ini sebagai perayaan agama yang rasmi.

Tradisi Budaya vs Ajaran Islam yang Sahih

Salah satu perbincangan paling penting berkaitan nisfu syaaban maksud ialah perbezaan antara budaya dan agama.

Di banyak tempat, adat budaya telah menjadi sangat berkait dengan malam ini, seperti:

• Menyalakan lilin atau lampu
• Menyediakan makanan tertentu
• Mengagihkan manisan
• Menziarahi kubur secara upacara
• Mempercayai bahawa roh kembali ke rumah

Tiada satu pun yang diriwayatkan secara sahih daripada Nabi ﷺ atau mana-mana Sahabat Baginda berkenaan meraikan malam pertengahan Syaaban. Kemunculan awal amalan-amalan tersebut hanya berlaku dalam kalangan sebahagian Tabi‘in.

Ibn Rajab berkata dalam Laṭāʾif al-Maʿārif:

“Adapun malam pertengahan Syaaban, para Tabi‘in daripada kalangan penduduk Syam—seperti Khalid ibn Maʿdan, Makhul, Luqman ibn ʿAmir, dan selain mereka—mengagungkannya dan bersungguh-sungguh dalam ibadah padanya, dan daripada merekalah orang ramai mengambil keutamaannya serta pengagungannya.”

Memahami nisfu syaaban maksud memerlukan pemisahan antara keterikatan emosi dan adat warisan dengan panduan agama yang terbukti. Islam menggalakkan mengingati kematian dan menziarahi kubur, tetapi tanpa menetapkan malam atau ritual tertentu kecuali dengan dalil yang sahih.

Pandangan Ulama tentang Kepentingan Shab e Barat

Dari sudut pandangan ilmiah, amalan ibadah secara umum adalah dibenarkan, selagi tidak diyakini sebagai wajib atau ditetapkan secara khusus untuk malam ini.

Ibn Taymiyyah رحمه الله berkata: “Adapun malam pertengahan Syaaban, ia mempunyai keutamaan, dan dalam kalangan generasi awal terdapat mereka yang bersolat padanya; namun berhimpun untuk menghidupkannya secara berjemaah di masjid adalah satu bid‘ah.”

Imam al-Shafi‘i رحمه الله berkata:

“Telah sampai kepada kami bahawa doa dimakbulkan pada lima malam: malam Jumaat, dua malam Hari Raya, malam pertama Rejab, dan malam pertengahan Syaaban.”

Adapun berpuasa pada hari pertengahan Syaaban, ia disunatkan atas dasar bahawa ia termasuk dalam Hari Putih (Ayyam al-Bid), iaitu hari ke-13, ke-14, dan ke-15 bulan qamari, dan bukan kerana hari ke-15 Syaaban mempunyai keutamaan khusus yang berdiri sendiri.

Para ulama sepanjang sejarah Islam telah mengambil pendekatan seimbang berkenaan 15 Syaaban. Secara umum, pandangan mereka boleh diringkaskan seperti berikut:

• Malam ini mempunyai keutamaan umum: Ramai ulama menerima bahawa malam ini membawa suatu bentuk keberkatan berdasarkan pelbagai riwayat.
• Tiada ritual khusus yang ditetapkan: Ulama memberi amaran terhadap solat tetap, perhimpunan beramai-ramai, atau amalan khusus yang dipercayai ditetapkan secara ilahi.

Pendekatan seimbang ini adalah teras kepada pemahaman yang betul tentang nisfu syaaban maksud: satu malam peluang untuk muhasabah dan keampunan, bukan malam kewajipan agama atau inovasi upacara.

Program pengajian Islam dalam talian bertujuan memperkenalkan prinsip-prinsip ilmu Islam: definisi, objektif, dan pengelasan pelbagai disiplin Islam. Pelajar akan berpeluang mengaplikasikan konsep-konsep ini bersama para guru bertauliah dari Al Azhar Al Sharif.

Kesimpulan

Jadi, nisfu syaaban maksud dalam erti Islam yang sebenar? Ia adalah malam ke-15 Syaaban—satu waktu yang dikaitkan dengan rahmat dan keampunan Allah menurut beberapa riwayat. Ia bukan malam yang mempunyai ritual wajib, solat tetap, atau ketetapan takdir yang terjamin.

Sebaliknya, ia adalah peluang bagi orang-orang beriman untuk berhenti sejenak, bermuhasabah, memohon keampunan, memperbaiki hubungan, dan membuat persiapan rohani menjelang Ramadan.

Sertai sesi konsultasi percuma bersama para Syeikh bertauliah Al-Azhar dari Mesir untuk menyesuaikan pengalaman pembelajaran Islam anda.

Soalan Lazim (FAQs)

Apakah nisfu syaaban maksud dalam istilah mudah?
Ia merujuk kepada malam ke-15 Syaaban, iaitu malam yang dikaitkan dengan usaha memohon keampunan dan rahmat Allah.

Adakah Shab e Barat disebut dalam al-Qur’an?
Malam ini tidak disebut secara jelas dalam al-Qur’an, tetapi ia dibincangkan dalam beberapa riwayat hadis dengan tahap kesahihan yang berbeza.

Adakah terdapat solat khas untuk Shab e Barat?
Tiada laporan sahih tentang solat khusus yang ditetapkan secara eksklusif untuk malam ini.

Bolehkah umat Islam berpuasa pada 15 Syaaban?
Ya, berpuasa dibenarkan sebagai amalan sunat, terutamanya kerana puasa pada bulan Syaaban secara umum adalah digalakkan.